Gnieźnieński

Trasa 4A Gniezno

Opis

004a gniezno5Trasa 4A Spacer po Trakcie królewskim (ok. 3,7 km *) trasa łatwa; Dojazd: samochód, autobus, kolej

Geograficznie miasto leży na Nizinie Wielkopolskiej, na siedmiu wzgórzach (Lecha, św. Piotra, św. Wawrzyńca, św. Michała, Panieńskim, Krzyżackim i Żnińskim) pośród polodowcowych jezior (Pojezierze Gnieźnieńskie), otoczone lasami mieszanymi.
Gniezno to pierwsza stolica Polski, pierwsza metropolia kościelna i miasto św. Wojciecha. Jest siedzibą władz powiatu gnieźnieńskiego i gminy Gniezno oraz archidiecezji (arcybiskupów gnieźnieńskich i prymasów Polski). Było miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
Pierwsze ślady osadnictwa na terenach Gniezna pochodzą sprzed 8–10 tys. lat. Od końca VIII do połowy X w. na Górze Lecha wznosił się otoczony fosą kamienny kurhan. Pierwszy gród w Gnieźnie został wzniesiony na Wzgórzu Lecha w latach 940–941. Rozbudowany i zmodernizowany w czasach Mieszka I, stał się siedzibą Piastów polskich jako główny gród państwa Polan. Mieszko I po 966 r. zbudował kościół, w którym pochowano jego żonę Dobrawę, zaś na obszarze grodu wzniósł kamienny zamek z kaplicą. W X w. Gniezno stanowiło jeden z grodów stołecznych państwa Piastów, obok m.in. Ostrowa Lednickiego, Poznania i Giecza.
Według legend nazwa miasta pochodzi od polskiego słowa „gniazdo” oraz „gnieździć się” i związana jest z legendą powstania państwa polskiego. Pierwsze wzmianki pochodzą z lat 1012 i 1018 od kronikarza Thietmara a kolejne z lat 1112 – 1116 r. od Galla Anonima.
W 1000 roku odbył się w Gnieźnie zjazd, w którym uczestniczył Bolesław I Chrobry i Otton III. Wtedy wybudowaną przez Mieszka I świątynię wyniesiono do rangi katedry. W 1025 r. w Gnieźnie miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski. W 1038 r. do Gniezna wtargnął książę czeski Brzetysław I. Spalił miasto, zamek i złupił katedrę. Na skutek zniszczeń Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa. Pożar w 1192 r. zniszczył kamienny zamek na Wzgórzu Lecha. Lokacja miasta na prawie niemieckim nastąpiła prawdopodobnie przed 1239 r. W 1295 r. odbyła się po 219-letniej przerwie w katedrze gnieźnieńskiej koronacja króla Przemysła II. W 1300 r. koronował się w mieście Wacław II Czeski. Lokacyjnie miasto w XIII i XIV w. otaczały mury, a od wschodu fosa. Do miasta wiodły trzy bramy: Poznańska (Tumska), Toruńska i Pyzdrska.
W 1331 r. miasto zrabowali i zniszczyli Krzyżacy, Odbudowę i rozwój gospodarczy miasto zawdzięcza Kazimierzowi Wielkiemu. Za panowania Władysława Jagiełły (1419 r.) dzięki staraniom Mikołaja Trąby, gnieźnieńskim arcybiskupom przyznano tytuł prymasa Polski oraz zastrzeżono dla nich purpurę kardynalską, dzięki czemu Gniezno umocniło swoją pozycję jako polska „stolica” chrześcijaństwa. Gniezno było drugim po Krakowie ośrodkiem polskiej kultury, szczególnie muzycznej. Od XV w. do upadku I Rzeczypospolitej Gniezno było siedzibą sądów szlacheckich.
W 1768 r. Gniezno stało się stolicą województwa. Po II rozbiorze Rzeczypospolitej znalazło się pod zaborem pruskim. W 1794 r. objęte było powstaniem kościuszkowskim. W tym czasie w Gnieźnie przebywał min. generał Jan Henryk Dąbrowski. Między 1807 a 1815 rokiem leżało w granicach Księstwa Warszawskiego, a po Kongresie Wiedeńskim przeszło do Wielkiego Księstwa Poznańskiego wchodzącego w skład Prus.
W latach 1918–1919 było jednym z głównych ośrodków powstania wielkopolskiego. Po włączeniu miasta w 1919 r. do państwa polskiego przywrócono dawny herb z orłem w koronie. Okres II wojny światowej to proces germanizacji i wywózki ludności polskiej z miasta.
Miasto wyzwolone zostało 21 stycznia 1945 r. przez oddziały Armii Czerwonej. W 1966 r. w Gnieźnie miały miejsce uroczystości Tysiąclecia Chrztu Polski oraz państwa polskiego. W 1979 r. Gniezno odwiedził Jan Paweł II. W marcu 1994 r. Gniezno otrzymało tytuł „miasta Świętego Wojciecha” nadany przez Kongregację do spraw Kultu Bożego i Sakramentów. W czerwcu 1997 r. obchodzono milenium śmierci św. Wojciecha. W uroczystościach uczestniczył papież Jan Paweł II, prezydenci państw Europy Środkowej i Wschodniej oraz pielgrzymi z Polski i Świata. W 2000 r. obchodzono milenium Zjazdu Gnieźnieńskiego.

Warto zobaczyć:
- Katedrę Gnieźnieńską wraz ze Wzgórzem Lecha. W katedrze znajdują się Drzwi Gnieźnieńskie przedstawiające życiorys św. Wojciecha, Srebrny Relikwiarz tego świętego oraz dwa gotyckie portale. Ponadto nawa główna katedry otoczona jest czternastoma kaplicami, w których pochowano dawnych metropolitów gnieźnieńskich. W podziemiach katedry można zobaczyć m.in. najstarszy w Polsce napis nagrobkowy z ok. 1006 r., odkryte podczas badań archeologicznych relikty budowli kamiennej z końca IX w., a także fragmenty murów bazyliki Mieszka I.,
- kolegiatę – zespół średniowiecznych budynków wraz z kościołem św. Jerzego oraz budynkiem Muzeum Archidiecezjalnego, w którym znajduje się m.in.: skarbiec katedralny, który obok jasnogórskiego i krakowskiego jest najbogatszym skarbcem katedralnym w Polsce oraz Archiwów Archidiecezjalnych,
- kościół Wniebowzięcia NMP i św. Antoniego, klasztor oo. franciszkanów ufundowany przez Przemysła II ok. 1270, z grobem bł. Jolenty. Klasztor wybudowany został w stylu gotyckim, wnetrze ma wystrój barokowy,
- kościół św. Jana Chrzciciela wraz z klasztorem bożogrobców,
- sąd rejonowy z 1870 r. wzniesiony na miejscu zburzonego decyzją władz zaborczych klasztoru klarysek,
- klasycystyczną Rezydencję Metropolitów Gnieźnieńskich i Prymasów Polski oraz Rezydencję sufraganów gnieźnieńskich z 1 połowy XIX w.,
- Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne z 1782 r.,
- Kościół św. Trójcy – farny w stylu barokowym,
- fragmenty muru obronnego,
- Kościół bł. Michała Kozala wraz ze szpitalem Dziekanka,
- koszary wojenne przy ul. Wrzesińskiej i J. Sobieskiego,
- dworzec kolejowy na Winiarach z lat 1887–1894,
- Stary Ratusz z 1830 r. wraz z Rynkiem,
- neogotycką pocztę z 1890 r.,
- neorenesansowy Urząd Miejski z 1899 r.
- willę właściciela dawnej cukrowni z 1883 r.
- budynek dawnej gminy żydowskiej w Gnieźnie (obecnie Szkoła Muzyczna) z 1880 r.,
- wieżę ciśnień z 1889 r.
- dawny pałac rodziny Grabskich z końca XIX w. na Kustodii,
- pomnik Bolesława Chrobrego przy katedrze,
- pomnik Mieszka I, Bolesława Chrobrego i Muzeum Początków Państwa Polskiego,
- pomnik św. Wojciecha przy kościele garnizonowym,
- pomnik kard. Stefana Wyszyńskiego w katedrze,
- pomnik Jana Pawła II w kościele bł. Bogumiła,
- pomnik Powstańców Wielkopolskich 1918–1919 na cmentarzu św. Piotra i Pawła,
- pomnik Powstańców Wielkopolskich 1806 na cmentarzu św. Piotra i Pawła,
- pomnik Aleksandra Piotrowskiego - założyciela szpitala „Dziekanka”, na terenie tego szpitala,
- pomnik Harcerzy Pomordowanych i Poległych za Ojczyznę - na skwerze im. Orląt Lwowskich,
- pomnik ku czci poległych w latach II wojny światowej - na terenie Parku im. T. Kościuszki,
- pomnik upamiętniający pielgrzymki Jana Pawła II do Gniezna na Placu Świętego Wojciecha,

Wydarzenia:
- „Festa Fatuorum” w Gnieźnie
- Turniej o Koronę Bolesława Chrobrego - Pierwszego Króla Polski - towarzyski turniej żużlowy
- Bieg Europejski
- Turniej tenisowy Firepower Cup
- Memoriał Mariana Grotowskiego

Spacer po Gnieźnie warto rozpocząć z parkingu u zbiegu Trasy Zjazdu Gnieźnieńskiego i ul. Łaskiego (parking i WC). Kierujemy się przez Wzgórze Lecha na Bazylikę Prymasowską pw. św. Wojciecha (wejście do bazyliki od strony wzgórza. Pozostałe wejścia od ul. Łaskiego, ul. Tumskiej i ul. Św. Wojciecha mają schody).
Dalej ul. Św. Wojciecha ok. 100 m i w prawo przez skwer do kościoła Wniebowzięcia NMP. Ulicą Rynek przecinamy ul. Franciszkańską i wychodzimy na Rynek w Gnieźnie. Rynek przecinamy w skos na ul. Farną i docieramy do kościoła Świętej Trójcy. Obchodzimy kościół wokół i skręcamy w lewo w ul. Św. Wawrzyńca a po 100 m w prawo w ul. Jeziorną. Tak docieramy nad Jezioro Jelonek. Przemierzamy zielone planty i kierujemy się początkowo na południe. Mając jezioro po prawej stronie idziemy trasą spacerową wokół ok. 500 m do Parku Piastowskiego. Tu przy ul. Kostrzewskiego znajduje się Muzeum Początków Państwa Polskiego (obiekt w pełni dostępny dla w-skersów, WC). Po zwiedzeniu muzeum idziemy w prawo ul. Kostrzewskiego i dalej w prawo wzdłuż jeziora parkiem lub ul. Poznańską do ul. Łaskiego na parking.

Informacja: Powiatowe Centrum Informacji Turystycznej***, Rynek 14, 62-200 Gniezno, tel. 61 428 41 00, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Urząd Miejski, ul. Lecha 6, 62-200 Gniezno, www.gniezno.eu

Galeria

004A gniezno1
004A gniezno2
004A gniezno3
004A gniezno4
004A gniezno5
004A gniezno6
004A gniezno7
004A gniezno8
004A gniezno9
004A gniezno10
004A gniezno11
004A gniezno12
004A gniezno13
004A gniezno14
004A gniezno15
004A gniezno16
004A gniezno17
004A gniezno18
004A gniezno19
004A gniezno20
004A gniezno21
004A gniezno22
004A gniezno23
004A gniezno24
004A gniezno25
004A gniezno26
004A gniezno27
004A gniezno28
004A gniezno29
004A gniezno30
004A gniezno31
004A gniezno32
004A gniezno33
004A gniezno34
004A gniezno35
004A gniezno36
Kategoria: